|
Actualidade / Artigo
Vigo, 9 de abril de 2007 (Publicado en La Región
o 04/04/2007)
Os outros exilios
| |
 |
| Torre en Monforte de Lemos, propiedade dos Castro
durante a guerra civil de Castela entre o Rei Pedro 1º e o seu fillo Henrique, conde de Trastamara. De lado
do primeiro púxose a maioría da nobreza galega: os Castro, os Deza, Paio Rodríguez de Limia,
os Tenorio, os Goday, Romay, Lobeira, Maldonado, Meira, Meléndez de Gondar, etc. De parte do conde de Trastamara,
os Andrade, Biedma e Valcárcel. Este conflito alongarase no tempo en Galiza por dúas décadas. |
| |
Co gallo de se cumprir o pasado ano o 60 aniversario
do Golpe de Estado militar contra a República e o inicio da Guerra Civil déuselle un gran pulo ao
coñecemento de todo o acontecido, especialmente á represión e ao exilio de militantes de esquerda,
republicans e galeguistas. Esta recuperación era necesaria. Agora ben, na nosa historia patria hai outros
exilios políticos anteriores que son totalmente descoñecidos e que tiveron tamén unha gran
incidencia sobre o desenvolver da nosa historia nacional.
O primeiro dáse co triunfo de Henrique
de Trastamara sobre Pedro 1º, cando a parte máis forte da nobreza galega ponse do lado do segundo;
a represión fai que fuxan a Portugal sendo substituída por nobres casteláns ou por familias
galegas emigradas e castelanizadas. O segundo gran exilio, tamén na baixa Idade Media, será posterior
as guerras irmandiñas, cando se impón polos Reis Católicos a “castración e doma do
reino de Galiza”. Trátase neste caso dun exilio á Corte de toda a alta nobreza, e o inicio non só
do control total do noso Reino por Castela senón a substitución idiomática e a aparición
dunha clase estranxeirizante. Haberá que esperar tres séculos pra que a Revolución de 1846,
na procura da liberdade e dignidade do país “pra que nos teman e nos respeten”, volva a poñer no
orde do día a cuestión da soberanía e a democracia constitucional. A derrota militar, despois
de varias batallas en Compostela e enfrontamentos en Ourense e Lugo, causa un novo exilio a Portugal.
| |
 |
| Mosteiro de San Martiño en Compostela,
onde os revolucionarios de 1846 fixeron a última resistencia de importancia, o 23 de abril. Na batalla,
que encetou en Cacheiras e continuou na cidade, houbo centos de mortos e feridos en ambos os bandos. Os xefes militares
da revolta, comandada por Miguel Solís i Cuetos, foron fusilados aos poucos días en Carral. A revolución
que comezou en Lugo e se estendeu axiña a Compostela, Pontevedra e Vigo, así como a numerosas vilas,
formou Xuntas Revolucionarias, da que a Superior era a de Compostela presidida por Pío Rodríguez
Terrazo e que tiña como secretario a Antolín Faraldo, o seu voceiro era o boletín Revolución. |
| |
Sobre o particular dinos o historiador Emilio González
López “O fracaso da Revolución Galega de 1846 foi seguida dunha dura e extensa represión da
que foron vitimas miles de militares, xefes e soldados, centenares de civís que axudaron ás Xuntas
de Defensa, formadas en varias cidades galegas e causou o espallamento dunha xeneración universitaria galega,
na que tiña posto moita esperanza o noso povo. Nunca na Idade Moderna había sufrido tanto o noso
povo colectivamente (...) pra encontramos algo parecido temos que nos remontar á Idade Media, na época
dos Trastamara, nas que se viron forzados a abandonar a Terra, emigrando a Portugal, centenares de cabaleiros anti-trastamaristas
galegos; ou á época de Fernando IV e dos Reis Católicos, na que os cabaleiros galegos rebeldes
á autoridade dos Reis de Castela foron obrigados a formar parte do exercito que loitaba contra os árabes
na fronteira granadina”.
O seguinte exilio ten como protagonistas outros
sectores sociais, xa que dáse como consecuencia do fracaso da insurreción de 1872 de Ferrol, onde
participan mariñeiros e operarios do Arsenal, e está alentada polos republicans federais. As consecuencias
serán, pola actitude contraria dos federais españois, o avanzo do anarquismo na Galiza e o xurdimento
dun partido republican federal galego independente que, na Asembleia de Lugo de 1887, redacta un Proxecto de Constitución
pra o Estado Galaico. “O principal prexudicado pola insurreción é o proletariado de Ferrol e, sobre
todo, os traballadores do Arsenal que se ven reducidos ao paro polo peche temporal do establecemento (...) A forte
represión guvernamental repercute tamén sobre os internacionalistas coruñeses que entran nun
período de graves dificultades...” (A primeira Internacional en Galicia, Xan Moreno González). O
exilio e a emigración volve a seren un recurso.
Sen dúbida o exilio máis importante
na Galiza sempre foi o económico, a emigración, porén sería reducionista pensar que
foi o único e, sobre todo, que os motivos pra emigrar só foron e son a falta de emprego e as malas
condicións de traballo. A cuestión política fica en todo, a problemática nacional,
a identidade colectiva... pra comprobalo abonda con saber algo da nosa historia.
|
