|
Actualidade CIG-Comunicación-
Estas reformas normalmente veñen acompañadas de “pactos polo emprego”, ou calquera outro nome, que na práctica se traducen en reducir as cotizacións sociais coa desculpa de crear emprego. Créanse figuras de contratación exentas total ou parcialmente de cotización, redúcense as cotización de determinados colectivos co fin de que se incorporen ao mercado de traballo ou que se estabilicen nel... O resultado: menor coste salarial para o empresario e, polo tanto, menor recadación do sistema da Seguridade Social, nas mesmas condicións de emprego. É dicir, o empresario ve reducidos os seus custes e ao traballador increméntanlle os anos necesario para ter acceso a unha pensión ou ve reducido o importe da mesma. Vemos pois a primeira contradicción de saída: coa desculpa de crear emprego reducimos as cotizacións sociais de determinados colectivos de traballadores, o que implica unha reducción na recadación dos ingresos da seguridade social, e ao mesmo tempo fanse proxeccións sobre a creba futura do sistema se non se reducen os gastos. Non se cuestiona a reducción real, inmediata e programada dos ingresos, pero si hai que tomar medidas cara a un hipotético incremento futuro dos gastos superior aos ingresos. Estas reformas prodúcese nun momento de crecemento económico, creación de emprego e fortes incrementos dos beneficios empresariais, en cambio o custe das mesmas recae exclusivamente sobre a clase traballadora, xa que como dixen antes os fondos saen das contas da seguridade social e non dos orzamentos do Estado. Previo a estas reformas, proliferan análises sobre a crise do Sistema de Pensións e a forma de resolvela. Análises, que por certo, están feitos e financiados, nunha cuantía nada desdeñable, por entidades financeiras, as entidades máis beneficiadas polos plans privados de pensións. Ao mesmo tempo, o tratamento fiscal que reciben os plans privados de pensións, fan esta modalidade de aforro moi atractiva. Son pois moitas as vías e as formas para preparar o escenario das reformas e desviar parte dos fondos para os sistemas privados. Ate agora, e como veremos máis adiante, o Sistema Público de Pensións no Estado español ten superávit, que podería ser maior se a parte contributiva e a non contributiva estiveran perfectamente separadas. Como sabemos o Sistema Público de Pensións no Estado español está formado por dous programas: un contributivo no que traballadores e empresarios realizan obrigatoriamente cotizacións para facer fronte ás prestacións, e un non contributivo ou asistencial no que o dereito a recibir ha prestación determínao a necesidade dos beneficiarios. A pesar de que nos últimos anos se deu un incremento progresivo na separación financeira dos dous programas, aínda hoxe non están perfectamente diferenciados. Hai unha cantidade de fondos (o que no cadro seguinte se coñece cómo transferencias correntes), que se transfire desde os orzamentos do Estado aos da SS co fin de financiar a parte non contributiva do sistema: pensións non contributivas, prestacións familiares e sociais e complemento de mínimos. Pero estas transferencias non cobren o 100% dos gastos non contributivos: ate o ano 2012 os complementos a mínimos non son financiados totalmente polos orzamentos do Estado, tampouco os gastos de xestión destas prestacións non contributivas se transfiren, sen esquecer as bonificacións ás cotizacións, que merman os ingresos. A pesar desto, hai un sobrante, parte do cal se destina desde o ano 2000 a un “fondo de reserva”, pero nin todo o superávit da SS se destina ao mesmo, nin, como comentamos antes, está totalmente diferenciada a parte contributiva da non contributiva da SS. Os datos amosámolos a continuación. A distribución económica das obrigacións e dereitos recoñecidos dos últimos anos foi como segue:
As cotizacións sociais son o groso dos ingresos, acadando no ano 2005 o 89% do total; o resto dos ingresos son residuais. No que atinxe aos gastos, son as pensións contributivas co 79% do total dos mesmos no ano 2005, os máis importantes; sen incluír os gastos de capital, as incapacidades temporais, co 3,8% do gasto, son a segunda rúbrica de maior peso, pero xa a moita distancia das pensións contributivas. A continuación sitúanse as pensións non contributivas co 2,1% do total do gasto; aínda que habería que incrementar esta cuantía en parte xa que as pensións non contributivas do País Vasco e Navarra inclúense dentro das transferencias a outras comunidades ao estar transferidas. A diferencia entre ingresos e gastos, danos o resultado do sistema, o cal, nos anos analizados, salvo no 2004, ten superávit.
O déficit do ano 2004 explícase polo forte incremento dos activos financeiros, algunha inversión importante nese ano modificou o resultado. Con diferencias importantes duns anos para outros, e coa excepción do 2004, os resultados son positivos; e estes resultados acadáronse nuns anos onde a reducción das cotización socias foi a arma utilizada polo goberno para a creación de emprego, ou para modificar as condicións do existente, como comentábamos anteriormente. Tan importante como coñecer as obrigacións e os dereitos recoñecidos en valores absolutos é ver como foron variando ao longo destes últimos anos.
Excluíndo os gastos de capital, son os gastos correntes en bens e servicios os que máis medraron ano a ano, salvo no ano 2005: polo que atinxe ás transferencias correntes a evolución é moi desigual:
En termos nominais, os recursos destinados a este tipo de protección social tiveron un crecemento semellante á evolución do Producto Interior Bruto.
Comentábamos na introducción deste traballo que nos últimos anos proliferaron numerosos estudios sobre o futuro das pensións no Estado español. Nunha parte importante deles avogábase por unha reforma do sistema co obxectivo de garantir a sostenibilidade do mesmo, o mesmo tempo que se recomendaba a subscrición dun plan de pensións privado para a “tranquilidade” futura do xubilado. O ano 2000 era unha data clave para o quebra do sistema, no ano 2000 o sistema tivo superávit. Pero tamén nestes anos, os participantes nalgunha das modalidades de fondo de pensión disparáronse. Non cabe dúbida que a este forte incremento tamén contribuíu o tratamento fiscal que por parte dos distintos gobernos se lle aplicou a esta modalidade de aforro.
Durante a última década do século pasado é o que vai do novo século, ano a ano o número de partícipes medrou desmesuradamente. Con respecto ó ano 1990, hai un 1.347,7% máis de partícipes en plans de pensións privados; os maioritarios son os individuais.
O noso actual sistema de pensións está baseado no principio de reparto, de forma que si está equilibrado, as pensións contributivas deberían financiarse coas cotizacións dos traballadores coexistentes con eles; no que inflúe: o número de pensionistas, o número de traballadores, o importe medio das pensións e o importe medio das cotizacións. No que atinxe á relación entre traballadores cotízante / pensionistas, o escenario é o seguinte:
Durante todos estes anos, no que o sistema de pensión no Estado español tivo superávit, a relación estivo en torno a 2 cotizantes por cada pensionista, incrementándose nos dous últimos ata acadar 2,3 no ano 2005. Temos logo que concluír que manténdose unha relación semellante á actual entre o importe medio das pensións e os salarios, a relación entre traballadores afiliados en alta e pensionistas para a sostibilidade do sistema estaría en torno a 2.
Ao igual que para o Estado español, o Ministerio de Traballo facilítanos as contas da Seguridade Social para Galiza, as cales amosamos a continuación. Distribución económica dos dereitos recoñecidos en Galiza pola Tesourería Xeral da Seguridade Social.
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
